Goudstikker's Portret van een vrouw

Op de website van veilinghuis Christies vond ik dit mooie Portret van een vrouw, een van de schilderijen die door de nazi's geroofd waren van kunsthandelaar Jacques Goudstikker. Na een slepende affaire is het schilderij uiteindelijk in 2006 door de Nederlandse overheid teruggegeven aan de erfgenamen van Goudstikker. Ruim zestig jaar na dato! Tegenwoordig te zien in New York, Rockefeller Plaza.

Beschrijving schilderij
School of Fontainbleau 16th Century
Portrait of a lady, bust-length
oil on panel
19½ x 15 in. 49.6 x 38.1 cm.
Waarde: $360,000

Herkomst
D'Atri.
Jacques Goudstikker, Amsterdam, 1930.
Geplunderd door de Nazi-autoriteiten, Juli 1940.
Hersteld door de Geallieerderden, 1945, onder bewaring gesteld bij de Nederlandse regering.
Terug gegeven in februari 2006 aan de erfgenamen van Jacques Goudstikker.

Bron: Christies

Waarom geen parlementaire enquête?

Mijn timing had niet slechter gekund; het parlementaire journaille vragen naar de reden waarom er nooit een vorm van onderzoek naar de verkoop van joodse bezittingen is gekomen (want zoals ik gevonden had, had in 1997 50% van de Nederlanders behoefte naar parlementair onderzoek naar de verkoop van joodse bezittingen). Het liefst in de vorm van een intensieve parlementaire enquête natuurlijk. De Commissie Bloedgeld klinkt lekker zwaar. Ik ben voor!

Afgelopen donderdag (19 april 2012; toen we in Nederland nog afstevenden op een Catshuis akkoord) heb ik toch wat van een antwoord gekregen.

Via de attent reagerende @DominiqueHeyde (de enige journalist in Den Haag die afgelopen donderdag tijdens alle Cathuis beslommeringen tijd vond om vragen te beantwoorden) kwam ik bij @mennodebruyne terecht. Daarbij ook haar tip: “die vraag kan je beter aan een Kamerlid stellen of aan iemand met veel historische parlementaire kennis”. De antwoorden van Menno de Bruyne kwamen snel, via DM.

Vermoedelijk omdat er geen politieke belangstelling voor was. Het middel van de parlementaire enquête is sinds de jaren '50 tot voor in de jaren '80 niet gebruikt. Kwam gewoon niet in de hoofden op en was ook veel werk. Nu zou zoiets altijd nog gebeuren, en er zijn ook minder zware middelen dan een parlementaire enquête.

Mijn voornemen om Kamerleden te benaderen hiervoor is op dit moment nogal lastig uit te voeren gezien de actualiteit. Goed, een perfecte timing om dergelijke zaken te agenderen is er eigenlijk ook niet. We gaan gewoon door.

Feit blijft wel dat het vreemd is dat de zoveelste zwarte bladzijde uit de vaderlandse geschiedenis niet tot veel ophef heeft geleid.

Rozlyn Khan is een kanjer!

Maandag 23 april: Bollywood-actrice en fotomodel Rozlyn Khan neemt een bad in rood gekleurd water als protest tegen het testen op dieren. Khan komt hiermee op voor de belangen van dierenrechtenorganisatie People for the Ethical Teatment of Animals (PETA). Bron: Nu.nl

Raubkunst en Kunstraub

Nu de hoofdrolspelers in de politieke arena thuis op de bank naar zichzelf zitten te kijken tijdens het late journaal, kan ik me weer storten op de geschiedenis van de roofkunst. Ik kreeg de tip om de boeken van Thomas Buomberger te gaan lezen en daar heb ik nu eindelijk even tijd voor.

Buomberger schreef het boek Raubkunst - Kunstraub. Vrij vertaald: roofkunst - kunstroof. Daaruit blijkt dat niet alleen Nederland (zie alles wat ik heb geschreven over de beruchte zaak-Goudstikker) maar ook Zwitserland te maken heeft gehad met handel in gestolen cultuurgoederen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De studie van Buomberger onderzoekt uitgebreid het reilen en zeilen rondom illegaal verkregen kunst in Zwitserland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dit aan de hand van veel individuele verhalen en gevallen. De studie laat zien hoe het mechanisme van de roofkunst destijds werkte. Ik ben benieuwd en hou jullie op de hoogte!

Roofkunst voor je verjaardag

Foto: Hitler schenkt Göring voor zijn verjaardag een schilderij.



Officiële beschrijving:
Zentralbild:45. Geburtstag Görings. Adolf Hitler überreicht Hermann Göring zum Geburtstag ein Gemälde. Der Hauptkriegsverbrecher Göring wurde vom Internationalen Militärgerichtshof in Nürnberg zum Tode verurteilt. 12-1-1938

Goudstikker gaf Nederland internationale allure

Jacques Goudstikker was de zoon van kunsthandelaar Eduard Goudstikker en Emmy Sellisberger. Vanaf 1919 werkte hij in de kunsthandel van zijn vader: de Firma Goudstikker die in 1845 door zijn grootvader en diens broer was opgericht. Na de dood van zijn vader in 1924 nam hij de zaak over.

Daar waar zijn vader zich voornamelijk richtte op Nederlandse en Vlaamse kunst uit de 17e eeuw, de kunst waar destijds veel vraag naar was, richtte Jacques zich op een internationaal publiek. Ook bracht hij met veel passie de Nederlandse kunstwereld in contact met Italiaanse meesters.

Volgens kunstprofessor Henk van Os heeft hij indirect ook grote invloed gehad op de museale wereld. Zijn kunstcollectie was soms breder en vertoonde meer variatie dan menig museum in die tijd. Maar hij handelde niet alleen in kunst, hij organiseerde ook exposities en nodigde het publiek uit om kennis te maken met grote kunstenaars in de collectie op zijn kasteel Nijenrode. Goudstikker zou uitgroeien tot een van de grootste en succesvolste kunsthandelaren van Nederland. Het bewijs daarvan: de enorme kunstcollectie die hij naliet, toen hij vluchtte voor de nazi's. Meer dan elfhonderd schilderijen van de grootste meesters liet hij achter.

Dat hij ook groots was van karakter bewezen zijn woorden die hij zijn restaurateur Jan Dik meegaf: 'Zorg goed voor de zaak.' Schriftelijke instructies gaf hij niet, omdat hij 'voldoende wist over de motieven van de nazi's om te beseffen dat zijn niet-joodse personeel daardoor in problemen zou kunnen komen'. Dat gunde hij de vijand niet:' Zijn visie was eenvoudig: 'zouden de nazi's de net begonnen oorlog winnen, dan was hij alles kwijt. Zouden ze verliezen, dan zou hij terugkomen en zien wat hem van zijn kunsthandel nog restte.'

Helaas zou hij nooit meer terugkeren. Tijdens een vlucht met zijn vrouw op het vrachtschip SS Bodegraven richting Engeland, viel hij, nadat hij een luchtje was gaan scheppen op het dek, in het vrachtruim. Gevolg: een fatale schedelfractuur. Op de overlijdensakte stond: Fracture of Skull due to accidentally falling into the Hold of the s/s Bodegraven on the High Seas whilst a Refugee Passenger thereon.

Geen Bloedgeld in De Oorlog

Een aantal jaar geleden werd door de NPS (nu NTR) de tv-serie De Oorlog uitgezonden. Mooi gemaakt en goed ontvangen. Maar er was wel weinig aandacht voor roofbanken, roofkunst en bloedgeld.

Wel wil ik graag wijzen op de indrukkwekkende aflevering: Hoe de Joden uit Nederland verdwenen

Want:

Het is het verhaal van de wanhopige machteloosheid van de slachtoffers en van de geraffineerde methoden van de nazi’s, maar ook van de medewerking die tal van Nederlandse instanties en personen aan de deportaties hebben verleend.